Bệnh đốm vằn

29/09/2020 822 lượt xem

BỆNH ĐỐM VẰN

Sheath blight disease

Bệnh đốm vằn còn được gọi là bệnh khô vằn. Đây là một trong các bệnh quan trọng trên ruộng trên ruộng lúa ở khắp thế giới. Ở Việt Nam, ruộng lúa từ miền Bắc đến miền Nam đều bị bệnh gây hại. Tại ĐBSCL, bệnh đốm vằn gây hại quanh năm, và có mặt khắp nơi. Bệnh làm giảm năng suất lúa đáng kể nếu không có biện pháp quản lý tốt.

1. Tác nhân gây bệnh

- Do nấm Rhizoctonia solani

- Là nấm đa ký chủ. Bên cạnh cây lúa, nấm có thể gây bệnh cho hầu hết các loại cây trồng, hầu hết các loại cỏ dại và cả trên các loại cây rừng.

2. Cách nhận diện bệnh đốm vằn

- Bệnh đốm vằn gây hại trên bẹ, trên lá và cả trên gié lúa.

Đốm vằn trên lá

- Trên bẹ lúa, lúc đầu vết bệnh có hình bầu dục đến trái xoan, dài khoảng 1 cm và có màu xanh xám. Sau đó vết bệnh lớn dần, dài 2 đến 3 cm và biến dạng không đồng đều. Tâm của vết bệnh có màu trắng xám, viền chung quanh màu nâu. Vết bệnh lan lớn dần theo chiều dọc của cây lúa theo hướng tiến dần lên phía trên ngọn của cây lúa.

Đốm vằn trên bẹ lúa

- Kích thước vết bệnh và màu sắc của vết bệnh thay đổi tùy thuộc vào điều kiện thời tiết. Trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, vết bệnh lan rất nhanh và có sợi nấm mọc ra trên vết bệnh. Vào buổi sáng sớm, nếu quan sát kỹ sẽ thấy sợi nấm mảnh mai mọc ra từ vết bệnh, dài đến vài cm, và có thể xâm nhập vào bẹ lúa lân cận khi tiếp xúc được.

Tơ nấm mọc trên vết bệnh

- Nhiều hạch nấm được hình thành trên vết bệnh hoặc bên cạnh vết bệnh. Các hạch nấm này rất dễ rơi xuống nước ruộng. Hạch nấm là bộ phận lưu tồn và lây lan của bệnh đốm vằn.

Hạch nấm

3. Sự lây lan và xâm nhiễm

- Bệnh đốm vằn lây lan bởi hạch nấm hoặc lây lan từ rơm rạ mắc bệnh và từ cỏ dại có bệnh ở ven bờ ruộng và cả ở những bụi lục bình trôi nổi trên sông rạch cũng là nguồn lây lan bệnh đốm vằn quan trọng. Hạch nấm rơi trên mặt nước kinh rạch có thể vào ruộng trong lúc lấy nước tưới ruộng và xâm nhiễm gây hại trong ruộng lúa.

- Vết bệnh có thể lan lên lá lúa và tạo thành vết bệnh trên lá. Sự tiếp xúc giữa lá lúa bệnh hoặc lá cỏ có vết bệnh với lá lúa mạnh có thể làm lan bệnh sang lá mạnh.

- Hạch nấm là bộ phận xâm nhiễm chính của nấm R. solani vào cây lúa. Hạch nấm sinh ra từ vết bệnh ở bẹ lúa hoặc ở lá lúa, nhanh chóng rơi xuống nước ruộng và nổi trên mặt nước.

- Hạch nấm sẽ sinh ra những sợi nấm nhỏ mọc tia ra chung quanh. Khi sợi nấm nhỏ tiếp xúc với bẹ của bụi lúa lân cận, sợi nấm sẽ xâm nhập vào bẹ lúa và gây ra vết bệnh mới.

- Hạch nấm lưu tồn trong đất ruộng trong thời gian nhiều tháng. Trong điều kiện khô ráo, hạch nấm có thể sống sót đến 20 tháng. Như vậy, sau một vụ lúa có bệnh đốm vằn sẽ có nhiều hạch nấm rơi trên mặt đất và sẽ là nguồn gây bệnh cho vụ lúa sau.

- Điều này cho thấy bệnh đốm vằn tuy phát triển không ồ ạt như bệnh đạo ôn, nhưng luôn luôn có mặt trong mỗi vụ và vụ sau luôn có khuynh hướng nặng hơn vụ trước do sự tích lũy hạch nấm từ vụ trước.

4. Ảnh hưởng của điều kiện ngoại cảnh

- Bệnh đốm vằn phát triển mạnh trong điều kiện ẩm độ cao và nhiệt độ cao.

- Ruộng lúa sạ với mật độ cao, lúa giáp tán sớm, sẽ tạo ẩm độ cao thích hợp cho sự phát triển của bệnh đốm vằn.

- Bón phân với hàm lượng đạm cao sẽ thích hợp cho bệnh đốm vằn phát triển.

-Cây lúa có tuổi càng cao mẫn cảm với bệnh đốm vằn. Do đó, bệnh đốm vằn phát triển rất nhanh sau khi cây lúa trổ bông.

5. Quản lý bệnh đốm vằn

a/ Ngừa bệnh

- Làm đất kỹ để chon vùi rơm rạ có bệnh và hạch nấm xuống sâu trong đất làm giảm cơ hội để hạch nấm tiếp xúc gây hại cho lúa.

- Sạ với mật độ vừa phải (12 kg/ công).

- Không bón phân đạm quá dư.

- Trong vụ lúa nên thường xuyên vén và cắt cỏ dọc theo bờ ruộng không để cỏ tiếp xúc với cỏ tiếp xúc với lá lúa.

b/ Trị bệnh

- Có nhiều loại thuốc hiệu quả cao với bệnh đốm vằn:

- Nhóm triazole bao gồm: propiconazole, diphenconazole, cyproconazole, hexaconazole (Avinduc 50SC).

AVINDUC 50SC

- Phun ngay khi phát hiện ra bệnh đốm vằn trong ruộng.

- Hiện nay, tình hình dịch bệnh trên đồng ruộng thường xuất hiện cùng lúc bệnh đốm vằn và bệnh đạo ôn. Để giúp bà con giải quyết triệt để cả hai bệnh này cùng lúc công ty Delta hiện có sản phẩm Avinduc 400SC hoạt chất gồm Tricyclazole: đặc trị bênh đạo ôn và hexaconazole: đặc trị bệnh đốm vằn, thuận lợi cho bà con không tốn công phối trộn và tiết kiệm chi phí cho bà con.