Chôm chôm là một loại cây ăn trái nhiệt đới được trồng rộng rãi ở Việt Nam, nhiều nhất tại các tỉnh thuộc miền Đông Nam Bộ (như Đồng Nai, Bình Phước, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương) và Đồng bằng sông Cửu Long (như Bến Tre, Vĩnh Long). Chôm chôm có vị ngọt và thơm ngon độc đáo. Điều này khiến chôm chôm trở thành một loại trái cây quan trọng trên cả thị trường trong nước và quốc tế.
Do đó, việc trồng chôm chôm rất quan trọng đối với nông dân Việt Nam, mùa thu hoạch chính trong khoảng tháng 5 - 7.
Việc trồng chôm chôm thành công đòi hỏi phải hiểu biết về các giống khác nhau, công tác chuẩn bị đất, phương pháp kích thích cây ra hoa và kết trái, cũng như kiểm soát sâu bệnh.
Điều kiện môi trường lý tưởng cho việc trồng chôm chôm rất quan trọng đối với chất lượng của quả, bao gồm kích thước, hương vị và độ ngọt. Các điều kiện tối ưu được tóm tắt như sau:
Cây chôm chôm ưa đất thịt pha cát hoặc đất sét pha cát có khả năng thoát nước tốt vì nó không chịu được ngập úng. Độ pH lý tưởng của đất là khoảng 5,5 – 6,5 (hơi chua). Nhiệt độ tối ưu là khoảng 22 – 35 °C. Cây cần được đón ánh nắng mặt trời đầy đủ suốt cả ngày, vì ánh nắng giúp cây phát triển tốt và ra hoa hiệu quả. Giống cây này thích hợp cho các khu vực có độ cao không quá 500 mét so với mực nước biển.
Trước khi trồng chôm chôm, khu vực trồng phải được chuẩn bị kỹ lưỡng. Đất cần được cày xới cho tơi xốp, san phẳng mặt đất và tạo rãnh thoát nước. Cây con dùng để trồng phải là những cây được nhân giống bằng phương pháp ghép hoặc ghép mắt chúng phải khỏe mạnh và sinh trưởng tốt.
Cây chôm chôm nên được trồng vào đầu mùa mưa. Đào hố sâu khoảng 50 cm, trộn phân chuồng hoặc phân hữu cơ vào, trồng cây con sao cho gốc cây cao hơn miệng hố một chút, và phủ gốc bằng vật liệu như rơm hoặc lá mục. Tưới nước kỹ. Ban đầu, cần che nắng cho cây chôm chôm bằng cách cắm cọc ở bốn góc, sau đó bao quanh cây bằng lưới che nắng.
Việc tưới nước ban đầu sau khi trồng cần được thực hiện đều đặn cho đến khi cây chôm chôm bén rễ. Sau đó, giảm lượng nước tưới xuống khoảng một lần một tuần, và bón phân cân bằng như 16-16-16 hoặc phân chuồng hoai mục một lần một tháng.
Sử dụng phân bón Bio AZ liều lượng 50 – 70ml/20L định kỳ 10 ngày/lần giúp cây ra rễ, bung chồi mạnh. Định kỳ 1 lần/tháng.
Khi cây chôm chôm đủ trưởng thành khoảng 2 - 3 năm sau khi trồng lá cây sẽ chín và tích lũy đủ chất dinh dưỡng. Ngừng tưới nước khoảng một tháng vào cuối mùa mưa. Khi thấy lá bắt đầu xoăn lại, có thể tưới nhiều nước và bón phân giàu phốt pho để thúc đẩy ra hoa. Ngừng tưới nước khoảng một tuần. Sau đó, các chồi ngọn sẽ phát triển thành nụ hoa, tạo thành cụm hoa màu nâu vàng. Lúc này, có thể tưới nước bình thường trở lại.
Sau khi cây chôm chôm ra hoa, đậu trái phải mất khoảng 130-150 ngày vỏ mới bắt đầu chuyển màu. Nếu thu hoạch để bán cho thị trường xa, chôm chôm được hái khi vỏ có màu vàng hoặc cam. Tuy nhiên, nếu thu hoạch để ăn liền hoặc bán tại địa phương, chúng được hái khi vỏ có màu đỏ.
Các giống Chôm Chôm thường gặp:
- Chôm chôm Tiến Cường: Là giống đột biến được phát hiện và nhân giống từ Chôm chôm Thái tại Bến Tre. Trái to, cơm rất dày và giòn, vỏ dày ít nứt, tróc hạt và có vị ngọt đậm
- Chôm chôm Nhãn (Chôm chôm đường): Quả nhỏ, gai ngắn (trông như bị "trọc"), thịt quả cực kỳ giòn, vị ngọt đậm như đường và tróc hạt hoàn toàn (không dính hạt). Đây là một trong những loại được ưa chuộng nhất.
- Chôm chôm Thái: Quả to, vỏ mỏng, gai dài và mềm mại, mã đẹp. Cơm dày màu trắng ngần, vị ngọt thanh nhẹ. Cây sinh trưởng khỏe, cho năng suất cao.
Khi trồng cây chôm chôm, có hai giai đoạn chính cần chú ý đến sâu bệnh: giai đoạn lá non bắt đầu mọc và giai đoạn cây ra hoa và kết trái.
Trong mùa lá chôm chôm mới mọc, lá non trở thành nguồn thức ăn hấp dẫn đối với nhiều loại sâu bướm, chẳng hạn như sâu cuốn lá và sâu róm. Những loại sâu bướm này ăn lá non, và khi lớn lên, chúng có thể ăn lá chôm chôm ở mọi giai đoạn phát triển. Nếu sự phá hoại nhẹ, cây có thể được thu hoạch. Tuy nhiên, nếu bị phá hoại nghiêm trọng, nên sử dụng các tác nhân kiểm soát sinh học, giấm gỗ, chiết xuất thảo dược lên men từ lá neem, lá quế, lá mãng cầu và mướp đắng hoặc thuốc hóa học.
Trong mùa ra hoa và kết trái, Chôm chôm thường bị sâu bệnh tấn công, bao gồm sâu đục nụ hoa, sâu đục cuống quả và bọ trĩ hút nhựa từ hoa và quả non. Ngoài ra, các bệnh nấm như bệnh phấn trắng có thể bao phủ hoa và quả non, khiến chúng rụng. Khi phát hiện sâu bệnh, hãy phun thuốc bột lưu huỳnh vào buổi sáng hoặc buổi tối. Hoặc sử dụng thuốc hóa học đặc trị khác .
Khi Chôm chôm có trái non nên phun thêm phân bón Ruby liều lượng 50 – 70ml/20L định kỳ 10 ngày/lần để hạn chế rụng trái non, trái to, tròn đều, thịt dày, ngọt.
