PHƯƠNG PHÁP NHÂN GIỐNG CÂY CÓ MÚI
1. Nguồn gốc và lịch sử
- Tên khoa học: Citrus spp.
- Chi Cam có nguồn gốc từ Đông Nam Á và phát triển mạnh ở các vùng nhiệt đới đến cận nhiệt đới, các vùng khô hạn và ẩm ướt. Chúng là một loại cây trồng quan trọng với diện tích sản xuất đáng kể trên toàn thế giới.
- Các loài thuộc chi này có thể được phân loại thành bốn nhóm là: Cam, Quýt, Bưởi và Bưởi chùm. Ngoài ra, còn có các chi có liên quan gần gũi có giá trị kinh tế khác như: Hạnh (tắc, quất) (Fortunella sp.) và nhóm Cam ba lá (Poncirus trifoliate).
2. Phương pháp nhân giống
Phương pháp phổ biến nhất là: ghép và chiết cành. Ngoài ra, còn có các phương pháp nhân giống khác như: Gieo hạt, giâm cành.
2.1. Gieo hạt
- Sau khi tách hạt khỏi trái, cần gieo ngay lập tức. Không nên để hạt trong vài ngày vì điều này sẽ cản trở quá trình nảy mầm hoặc dẫn đến tỷ lệ nảy mầm kém và cây con yếu. Rửa sạch hạt với nước để loại bỏ các chất ức chế nảy mầm. Để tăng tỷ lệ nảy mầm, sử dụng GA3 ở nồng độ 150-250 ppm. Môi trường gieo trồng thích hợp cho hạt cam là tro trấu trộn với đất theo tỷ lệ 1:1, hoặc tro trấu trộn với cát theo tỷ lệ 1:1. Có thể gieo trong túi ni lông hoặc ngoài đồng.
- Sau khoảng 15 ngày, hạt cam sẽ bắt đầu nảy mầm; thông thường, một hạt sẽ cho ra nhiều cây con, ngoại trừ bưởi.
2.2. Giâm cành
- Phương pháp này không được sử dụng phổ biến vì nó tạo ra những cây cam nhỏ với hệ rễ yếu. Tuy nhiên, các thí nghiệm sử dụng hormone kích thích ra rễ như IBA hoặc NAA đã cho thấy điều này cũng có thể thúc đẩy sự phát triển của rễ ở cành giâm. Đối với cành giâm, hãy chọn những cành cam bán trưởng thành dài khoảng 15 - 20 cm, loại bỏ một số lá và trồng chúng trong luống phun sương có chứa hỗn hợp đất cát và tro trấu. Rễ sẽ bắt đầu mọc sau khoảng 30 - 45 ngày.
2.3. Chiết cành
Các bước chiết cành cây cam như sau:
- Chọn những cây cam cho năng suất cao, không bị bệnh và sâu hại. Việc ghép cành nên được thực hiện trên những cây cam từ 4 - 6 năm tuổi, và cành ghép không nên quá non cũng không nên quá già.
- Các cành cây nên có đường kính khoảng 1,0 – 2,0 cm và chiều dài khoảng 75 cm.
- Rạch hai đường trên cành, cách nhau khoảng 2,5 cm. Bóc lớp vỏ ngoài và dùng dao cạo sạch lớp mô phân sinh.
- Để đẩy nhanh quá trình hình thành rễ, hãy sử dụng dung dịch IBA ở nồng độ 5.000 ppm bôi lên trên vết cắt.
- Bọc nó bằng vỏ dừa hoặc xơ dừa, và buộc chặt hai đầu của bầu.
- Mùa tốt nhất để ghép cây cam là mùa mưa.
Cây cam thường phát triển rễ khoảng một tháng sau khi bó bầu. Khi lấy cành chiết, hãy quan sát rễ đã mọc. Cắt khi rễ chuyển sang màu nâu và rễ trắng bắt đầu phân nhánh. Cắt cành vào buổi tối mát mẻ, vì lá sẽ ít bị mất nước hơn. Loại bỏ một số lá và cành để giảm thiểu sự thoát hơi nước. Ngâm cành chiết trong nước, che phủ phần vết cắt, trong 1-2 giờ trước khi trồng vào túi.
2.4. Ghép
- Có một số phương pháp ghép cây như: ghép nêm, ghép bên và ghép mắt. Các thí nghiệm ghép cây có múi đã cho thấy tỷ lệ thành công đạt 90-100%. Phương pháp ghép phổ biến nhất hiện nay là ghép nêm.
2.4.1 Chèn nêm
- Gốc ghép nên có đường kính từ 0,5 – 2,5 cm. Cắt gốc ghép cách mặt đất khoảng 7 - 15 cm. Dùng dao rạch một đường dài khoảng 2,5 cm làm đôi. Cành ghép nên có khoảng hai chồi. Cắt phần gốc của cành ghép thành hình nêm dài khoảng 2,5 cm. Cắm phần gốc của cành ghép vào vết cắt trên gốc ghép, căn chỉnh các lớp mô phân sinh, và bọc bằng màng nhựa. Che phủ vết ghép bằng một túi nhựa trong suốt kích thước 12 x 18 cm rồi bọc thêm bằng giấy bạc để bảo vệ khỏi nhiệt. Sau khoảng 20 ngày, gỡ bỏ giấy bạc. Khi cành ghép bắt đầu nảy mầm, bạn có thể gỡ bỏ túi nhựa.
2.4.2 Ghép mắt
- Việc ghép cây họ cam quýt có thể được thực hiện cả trong vườn ươm và ngoài đồng ruộng.
+ Gốc ghép nên có đường kính từ 0,5 – 2,5 cm. Dùng dao rạch một đường hình chữ T trên vỏ gốc ghép, dài khoảng 2,5 và cách mặt đất 7 – 15 cm. Bóc lớp vỏ để dễ dàng đưa mắt ghép vào. Để chuẩn bị mắt ghép, hãy cắt nó thành hình khiên, cẩn thận không làm hỏng chồi. Giữ nguyên cuống lá để dễ thao tác. Loại bỏ mô gỗ khỏi mắt ghép, sau đó đưa nó vào vết rạch đã chuẩn bị trên gốc ghép. Nếu bất kỳ phần nào của mắt ghép nhô ra sau khi đưa vào, hãy cắt bỏ phần đó và bọc lại bằng màng bọc thực phẩm. Sau khoảng 30 ngày, tháo màng bọc thực phẩm. Bạn sẽ thấy chồi của cành ghép chuyển sang màu xanh và bắt đầu nảy mầm, cho thấy việc ghép đã thành công. Bọc lại bằng màng bọc thực phẩm, chừa một khoảng trống giữa các chồi.
- Ép buộc mắt ghép nhô ra.
+ Sau khi ghép xong, khoảng 30 ngày sau, rạch hoặc cắt một đường ngắn khoảng 5-7 cm phía trên vết ghép để kích thích chồi ghép nảy mầm. Khi chồi phát triển thành cành, cắt bỏ phần ngọn của gốc ghép.
PHÂN BÓN LỘC PHÁT: KÍCH RỄ MẠNH – LÁ XANH DÀY – PHÁT LỘC NHANH.
Cần Thơ, 18/07/2026.
PHÒNG KỸ THUẬT (31)
