Côn trùng hại cam, quýt

CÔN TRÙNG HẠI CÂY CÓ MÚI

(CAM, CHANH, QUÝT, BƯỞI)

1. SÂU VẼ BÙA (Phyllocnistis citrella stainton)

Sâu vẽ bùa

Thành trùng của sâu vẽ bùa

- Hầu như trong vườn cây có múi nào ở ĐBSCL cũng có sự hiện diện của sâu vẽ bùa.

- Sâu gây hại tập trung ở các vườn ươm và các vườn cây tơ ở giai đoạn lá non, lá bị biến dạng, khô và rụng đi.

- Sâu non dài 3,5 – 4 mm màu xanh lợt phá hại lá bằng cách đào những đường ngoằn nghèo, ăn lớp biểu bì của lá, làm lá biến dạng, mặt trên lá bị khô đi, lá bị rụng. Trứng dẹp được đẻ trên lá, làm nhộng trong những đường hầm ở lá.

- Thường sâu chỉ tấn công ở lá non, cành non. Vào thời điểm lá ra đọt non là thời kỳ sâu vẽ bùa tấn công mạnh nhất.

* Phòng trị

- Phun vào giai đoạn cây bắt đầu ra lá mới

- Sử dụng thuốc trừ sâu như Rồng việt, B52 Duc, Penalduc 145EC kết hợp với dầu khoáng để tăng hiệu lực phòng trị.

2. RẦY MỀM

Rầy mềm

- Có 2 loại Toxoptera citricidus da màu xanh và Toxoptera aurantii màu đen.

- Có kích thước rất nhỏ, thường tập trung ở mặt dưới lá, tấn công phần non của cây để hút nhựa của lá non và cành non, làm giảm khả năng tăng trưởng của cây. Lá non bị cong và biến dạng.

- Rầy mềm còn là môi giới truyền bệnh virus Tristeza lên cây cam quýt.

- Một số rầy mềm có màu đen bóng, nhưng đa số có màu xanh lá cây và không có cánh. Ở vùng nhiệt đới thường là con cái, đẻ con, khi con còn nhỏ vẫn sinh sản được (sinh sản đơn tính), do đó mật số tăng rất nhanh. Rầy tiết ra mật hấp dẫn kiến, kiến mang đi khắp vườn và bảo vệ rầy. Mật do rầy tiết ra còn là môi trường tốt cho nấm bồ hóng phát triển, làm giảm quang hợp của lá.

* Phòng trị

Sử dụng thuốc trừ sâu như Rồng việt, B52 Duc, Penalduc 145EC kết hợp với dầu khoáng để tăng hiệu lực phòng trị.

3. RẦY CHỔNG CÁNH

Dấu hiệu nhận biết rầy chổng cánh

Thành trùng rầy chổng cánh

- Rầy chổng cánh xuất hiện khi cây có chồi non. Chúng tạo mật độ cao vào đầu mùa mưa là lúc cây ra đọt non và trổ hoa. Là loài côn trùng gây hại đặc biệt nghiêm trọng ở ĐBSCL.

- Ấu trùng và thành trùng chích hút dinh dưỡng lá, đọt non làm phiến lá nhỏ và xoăn, đọt non lụi dần, sần sùi.

- Chất thải của rầy thu hút nấm bồ hóng ảnh hưởng đến quang hợp.

- Rầy chổng cánh là môi giới truyền bệnh vàng lá gân xanh do vi khuẩn Liberobacter asiatium gây ra (Greening).

- Trứng màu vàng, hình quả lê, dài khoảng 0,3 mm, thường được đẻ thành từng chùm ở nách lá hoặc trên lá các chồi non. Ấu trùng rất nhỏ, hình bầu dục dẹp, mới nở thường có màu vàng tươi, có màu xanh lục ở tuổi 2, tuổi 3, màu nâu ở tuổi 4, tuổi 5. Thành trùng có kích thước rất nhỏ, thân dài 2,5 – 3,0 mm, màu nâu xám, cánh màu nâu vàng, chân màu xấm nâu. Khi đậu, phần bụng của thành trùng nhổng cao một góc 30^o, nên gọi là rầy Chổng Cánh.

* Phòng trị

Sử dụng thuốc trừ sâu rầy như Chet 700, Penalduc 145EC.

4. RỆP SÁP

Rệp sáp

- Kích thước nhỏ, thân mềm phủ đầy phấn hoặc sáp trắng.

- Chân ngắn ít di chuyển, gây hại trên bề mặt lá hay cành non bằng cách hút nhựa làm rụng lá. Rệp sáp phát triển nhiều trong những tháng khô và giảm trong mùa mưa. Rầy tiết ra mật hấp dẫn kiến và được kiến mang chúng đi nơi này sang nơi khác. Chất mật này thuận lợi cho nấm bồ hóng phát triển gây cản trở quang hợp của lá.

* Phòng trị

- Rệp sẽ rất dễ trị khi mất lớp sáp bảo vệ. Trước khi phun thuốc có thể sử dụng máy bơm nước tia mạnh vòi nước vào những chỗ có nhiều rệp tập trung để rửa trôi bớt rệp cũng như rửa trôi bớt lớp sáp bảo vệ bám trên mình rệp giúp thuốc dễ dàng tiếp xúc với rệp hơn.

- Sau đó sử dụng thuốc trừ sâu như Rồng việt, B52 Duc, Penalduc 145EC kết hợp với dầu khoáng.

5. RỆP DÍNH

Rệp dính

- Rệp dính có kích thước nhỏ hơn rệp sáp. Gồm 2 nhóm: có lớp vỏ cứng bao bọc và không có vỏ cứng bao bọc.

- Rệp dính là tác nhân gây hại khá quan trọng trong các vườn cam quýt bằng cách hút nhựa làm rụng lá, nếu nặng làm chết cây con hay cành non, chồi không phát triển được bình thường. Rệp còn tấn công trên trái. Xuất hiện nhiều ở mùa khô, ẩm độ không khí cao.

* Phòng trị: Tương tự như cách phòng trị rệp sáp

6. SÂU ĂN LÁ

- Gồm nhiều loài như:

- Loài Papilio polytes

+ Bướm có màu đen ở cuối cánh, con đực có chỗ lồi ra hình muỗng. Cánh trước màu đen, rìa cánh phía sau có những đốm nhỏ màu đỏ, trong có một chấm đen, giữa cánh sau có các đốm trắng, bốn đốm lớn và 1 đốm nhỏ. Ấu trùng màu xanh có những đốm xanh nhạt. Nếu bị động, ấu trùng sẽ tiết ra chất lỏng bốc hơi độc để tự vệ.

- Loài Papilio alphenor

+ Bướm to với sải cánh dài 10cm, màu đen với những đốm trắng hình trứng to ở lưng con cái, còn trên lung cánh con đực có những đốm đỏ hình lưỡi liềm. Mỗi con đực có chỗ lồi ra hình muỗng ở cuối cánh. Trứng hình cầu lóng lánh, được đẻ từng trứng trên những lá non. Sâu non ăn lá non di chuyển đến lá già hơn khi lớn dần. Sâu non có màu xanh hồng nhạt và một vạch chéo màu nâu xanh lá cây nhạt ở phần ngực khi mới nở. Khi lớn chuyển dần sang màu xanh lá cây. Nhộng màu xanh treo lơ lửng tại các góc cành nhỏ bằng tơ vòng quanh ngực.

- Loài Papilio rumanzovia

+ Có tập quán giống như P. polytes. Bướm có màu đen bóng với cánh trước màu trắng, có những đốm lưỡi liềm màu đỏ sáng gần mép lung cánh, sải cánh dài khoảng 14cm.

+ Thường sâu ăn lá phá hại nặng vào đầu hoặc cuối mùa mưa.

* Phòng trị

Sử dụng thuốc trừ sâu như Rồng việt, B52 Duc, Penalduc 145EC.

7. SÂU ĐỤC VỎ TRÁI

- Sâu tấn công trên trái làm trái bị biến dạng với những chỗ sưng phồng, lồi lên trên vỏ, thường gặp ở các loại cam quýt vỏ dầy như ở bưởi.

- Bướm có kích thước nhỏ màu trắng, với sải cánh rộng khoảng 8 mm. Sâu non màu xanh nhạt, đục lòn trong vỏ trái tạo những vết u sần phồng lên. Trứng được đẻ vào ban đêm trên vỏ trái non, sâu nở ra thì đào hầm ăn mô bên trong vỏ, khi phát triển đầy đủ thì rời khỏi trái. Trái có thể bị rụng nhiều khi bị tấn công nặng lúc nhỏ, còn ở giai đoạn sau thì sự nguy hại không đáng kể, làm cho hình dạng trái u sần, khó bán.

* Phòng trị

- Tỉa các trái đã bị hại.

- Phun thuốc định kỳ mỗi tuần từ khi bắt đầu đậu trái.

- Bao trái.

8. NGÀI CHÍCH HÚT TRÁI

Đây là loại bướm đêm, thường phá hại vào ban đêm, dễ phát hiện nhờ có 2 mắt rất sáng à cánh lấp lánh. Thường phá hại trên trái chín bằng cách chích hút dịch trái. Trên trái bị hại có thể có nhiều lỗ đục. Trái bị chích hút dễ bị nhiễm bệnh và rụng đi.

* Phòng trị:

- Làm cỏ, vệ sinh vườn, nhặt bỏ trái rụng để bướm không có chỗ đẻ trứng.

- Dùng vợt bắt giết thành trùng vào ban đêm.

- Sử dụng các loại thuốc trừ sâu để phun, kết hợp làm bẫy.

Thuốc trừ sâu, rầy

Công ty cổ phần BVTV Delta

Bài viết liên quan

Ruồi đục trái xoài

Cách nhận biết bệnh vàng lá thối rễ và phương pháp phòng trị